Het EES vervangt de paspoortstempel door een biometrische scan
Het EES legt van reizigers van buiten de Europese Unie en het Schengengebied de reisdocumentgegevens, een gezichtsopname en vingerafdrukken vast, samen met de datum en plaats van in- en uitreis. Die gegevens vervangen de fysieke stempel die grenswachten voorheen in het paspoort zetten.
Kinderen jonger dan twaalf jaar zijn uitgezonderd van de vingerafdrukregistratie. De vastgelegde gegevens blijven volgens de Koninklijke Marechaussee in het centrale register bewaard, doorgaans voor een periode van drie jaar.
Het systeem geldt voor kort verblijf van maximaal negentig dagen binnen honderdtachtig dagen, de gangbare termijn voor een toeristische reis.
EU-burgers en Schengenreizigers vallen buiten deze registratie
Onderdanen van EU-lidstaten zijn van het EES uitgezonderd, net als burgers van IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland, meldt de Europese Commissie. Ook inwoners van Andorra, Monaco, San Marino en Vaticaanstad hoeven niet te registreren.
Wie een langetermijnvisum of verblijfsvergunning heeft, of familie is van een EU-burger met een verblijfskaart, valt eveneens buiten de nieuwe procedure. Voor een Nederlandse reiziger die met paspoort of identiteitskaart naar Oostenrijk gaat, verandert de grenscontrole dus niet wezenlijk.
Het systeem raakt vooral reizigers van buiten de Europese Unie, bijvoorbeeld bij een overstap of instap op een luchthaven buiten Schengen onderweg naar Wenen of een andere Oostenrijkse bestemming.
Op Schiphol werkt een deel van de controle al via eGates
De Koninklijke Marechaussee zet op Schiphol automatische eGates in voor reizigers van veertien jaar en ouder met een paspoort met chip, voor zover zij onder het EES vallen. Op andere grensposten in Nederland verloopt de registratie handmatig aan een balie, soms voorafgegaan door een kiosk.
Kinderen tot twaalf jaar worden altijd aan een bemande balie geregistreerd. Reizigers van twaalf en dertien jaar gebruiken eerst een kiosk voor de voorregistratie en gaan daarna naar de balie.
Wie niet aan de criteria van het EES voldoet, merkt bij de grens geen verandering ten opzichte van de gewone controle.
Het systeem registreerde sinds de start al meer dan 145 miljoen grenspassages
Sinds de volledige start op 10 april 2026 registreerde het EES aan alle buitengrenzen van het Schengengebied samen al meer dan 145 miljoen in- en uitreizen, meldt de Europese Commissie. Dat cijfer laat zien hoe groot de schaal van het systeem inmiddels is.
De Europese Commissie noemt als doel van het EES een modernere grensbewaking en een betere controle op wie het Schengengebied in- en uitreist. Elke in- en uitreis van een niet-EU-reiziger wordt vanaf nu apart vastgelegd, in plaats van via een stempel die makkelijk over het hoofd wordt gezien.
Voor grote luchthavens die als toegangspoort tot Oostenrijk dienen, zoals Wenen, betekent dit dat vrijwel elke reiziger van buiten de Europese Unie inmiddels door het nieuwe systeem is gegaan.
Het bijbehorende ETIAS-inreisvisum heeft nog geen vaste startdatum
Naast het EES komt er voor visumvrije reizigers van buiten de Europese Unie het European Travel Information and Authorisation System (ETIAS), een verplichte digitale reistoestemming. Volgens het officiele ETIAS-portaal is dat systeem nog altijd niet in werking.
Er worden op dit moment nog geen aanvragen voor ETIAS in behandeling genomen. De Europese Unie kondigt de definitieve startdatum pas enkele maanden van tevoren aan.
Voor een Nederlandse reiziger met paspoort of identiteitskaart is ETIAS sowieso niet van toepassing, omdat dat systeem alleen geldt voor reizigers van buiten de Europese Unie die nu zonder visum mogen reizen.
Wat dit voor jou betekent
Reis je met een Nederlands paspoort of een Nederlandse identiteitskaart naar Oostenrijk, dan verandert de grenscontrole zelf niet door het EES. Reken wel op extra tijd als je onderweg via een luchthaven buiten Schengen overstapt waar het systeem wel geldt.
- Neem bij een vlucht met overstap buiten Schengen rekening met extra tijd voor de vingerafdruk- en gezichtsscan van medereizigers van buiten de EU.
- Reis je zelf met een Nederlands paspoort binnen het Schengengebied, dan hoef je zelf niet te registreren in het EES.
- Check voor vertrek de laatste stand van zaken als je met een niet-EU-paspoort reist of gezelschap hebt van buiten de Europese Unie.
- Volg de aankondiging van de startdatum van ETIAS als je later dit jaar of volgend jaar reist met gezelschap dat daar wel onder valt.
Zo weet je wat er sinds april 2026 aan de Europese buitengrenzen is veranderd voordat je aan een reis naar Oostenrijk of een van de mooiste plekken van het land begint. De grenscontrole voor Nederlandse reizigers zelf blijft ondertussen ongewijzigd.
